MAITRI = PRZYJAŹŃ
Duchowość | Początki Adopcji Serca | Skąd nazwa Maitri? | Geneza nazwy
Historia Ruchu „Maitri” sięga 1975 roku. Zaczęło się od turystycznej wyprawy Jacka Wójcika do Indii. Jego kierownik duchowy, ks. Bronisław Bozowski (obecnie trwa jego beatyfikacja), polecił mu odwiedzić Matkę Teresę w Kalkucie i wręczyć jej pierwszą książkę o niej w języku polskim. W tamtym czasie Matka Teresa nie była jeszcze powszechnie znana – wielu usłyszało o niej dopiero cztery lata później, gdy otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla.
To, co Jacek zobaczył w Kalkucie, wstrząsnęło nim. Chorzy umierali na ulicach, nikt nie zwracał na nich uwagi. Spotkanie z Misjonarkami Miłości w tym morzu nędzy było głęboko poruszające. Przez dwa tygodnie pracował jako wolontariusz w domu dla umierających Nirmal Hriday. Przed powrotem do Polski otrzymał od sióstr listę potrzebnych leków.
Po powrocie, za zgodą bp. Władysława Miziołka, wygłaszał prelekcje w kościołach i zachęcał do wysyłania paczek z lekami, odzieżą, przyborami szkolnymi. Ludzie jednak zaczęli przynosić dary do kościołów – trzeba było zorganizować wysyłkę. Pierwsza grupa przyjęła nazwę Seminaryjny Zespół Wymiany Studentów z Krajami Trzeciego Świata „Maytri”. Słowo „maytri” zaczerpnięto świadomie z sanskrytu – oznacza „przyjaźń”. Nazwa miała podkreślać braterstwo i szacunek dla kultury tych, którym pomagamy. Seminarium zatwierdziła Kuria Metropolitalna Warszawska 15 października 1976 r. (nr 6980/D/76).
Rok później powstała wspólnota w Bytomiu, a następnie w Gdańsku, Lublinie, Przasnyszu, Gdyni i Wrocławiu. Ponieważ dołączały dzieci, młodzież i starsi, zrezygnowano z nazwy „seminarium studentów” na rzecz „ruchu”. Za radą indologów przyjęto transkrypcję „maitri”. Przez pewien czas funkcjonowała nazwa Ruch Wymiany z Krajami Trzeciego Świata „Maitri”, a od 1990 r. Ruch Solidarności z Ubogimi Trzeciego Świata „Maitri”. Po przemianach w Czechosłowacji (1989) Ruch rozszerzył się także na Czechy.
Na przełomie lat 70. i 80. rozpoczęto współpracę z ośrodkiem trędowatych w Jeevodaya (Indie) prowadzonym przez śp. o. A. Wiśniewskiego SAC oraz z podobnym ośrodkiem w Puri, prowadzonym przez śp. o. Mariana Żelazka SVD.
Od początku Ruch rozwijał swoją duchowość: ułożono modlitwy, organizowano dni skupienia i doroczne spotkania ogólnopolskie. Rekolekcje zaczął prowadzić o. Wit Urbanik OFMCap (w 2020 r. obchodził 80. urodziny). Formację rozwijał m.in. ks. Hubert Sklorz, późniejszy ojciec duchowny Wyższego Seminarium Duchownego w Opolu. Przez kilka lat kapelanem Ruchu był ks. Andrzej Panasiuk.
W 1989 r. Episkopat Polski mianował Krajowego Duszpasterza Ruchu – ks. dr. Romana Foryckiego SAC, późniejszego rektora WSD w Ełku. Przez ponad 20 lat posługi ks. Roman znacząco przyczynił się do rozwoju Ruchu, rozpoznania charyzmatu i opracowania statutu. W 1994 r. na Walnym Zebraniu w Kaniach Helenowskich zatwierdzono Statut Ruchu, w którym zapisano charyzmat: „Miłość do Najuboższych Wyrażona w Czynie”. Statut modyfikowano w 2003 r., obecnie trwają prace nad jego nowelizacją.
Wspólnoty mają parafialnych opiekunów duchowych i pozostają w kontakcie z biskupami diecezjalnymi. W 2006 r. na Jasnej Górze Ruch świętował 30-lecie. Po śmierci ks. Romana Foryckiego (2011) Episkopat mianował ks. Jana Jacka Stefanowa SVD, a 14 marca 2017 r. – ks. dr. Andrzeja Panasiuka z archidiecezji gnieźnieńskiej na Krajowego Duszpasterza.
Duszpasterzami lubelskiej wspólnoty byli kolejno: ks. Marian Matusik, ks. dr Jarosław Marczewski, ks. dr Wojciech Rebeta i bp Adam Bab.
Polski program Adopcji Serca wywodzi się z Ośrodka Rehabilitacji Trędowatych w Jeevodaya (Indie), założonego w 1969 r. przez pallotyna o. Adama Wiśniewskiego SAC. Po jego śmierci pracę kontynuowała dr Helena Pyz. To właśnie Elżbieta Krukowska z Krakowa zaproponowała powiązanie darczyńców z konkretnymi dziećmi – program nazwano najpierw Adopcją na Odległość, potem Adopcją Serca.
Po ludobójstwie w Rwandzie w 1994 r. (ponad 800 tys. ofiar) setki tysięcy osieroconych dzieci głodowały na ulicach. W 1995 r. na zaproszenie polskich misjonarzy pallotynów do Rwandy pojechali Wojciech Zięba (wówczas członek Ruchu w Gdańsku) i Czech Josef Kuchyna. Po rozpoznaniu sytuacji, we współpracy z pallotynami i później innymi zgromadzeniami, Wojciech Zięba opracował i wdrożył system Adopcji Serca w ramach Ruchu „Maitri”, wzorując się na modelach brytyjskich i duńskich. Akcja ruszyła na przełomie 1995/96 r. i była jedną z pierwszych tego typu w Polsce.
Celem Adopcji Serca jest ochrona najuboższych przed głodem i chorobami, zapewnienie edukacji, opieki medycznej i przygotowania do samodzielności. Pomoc obejmuje nie tylko uczniów podstawówek, ale i szkół średnich, seminarzystów, a rzadziej studentów. Prowadzona jest także adopcja medyczna dla dzieci z niepełnosprawnościami.
Wypowiedź Jacka Wójcika:
„Z głodem po raz pierwszy zetknąłem się w 1973 r., przygotowując jako pokutę biuletyn parafialny. Przeczytałem zdanie ludzi z Afryki: ‘Zabierzcie swoje namioty, a zbliżcie serca’. Zacząłem się zastanawiać, jak dawać, by dar spełnił swój cel – liczy się nie tylko akt dawania, ale i sposób.
W 1975 r. pojechałem turystycznie do Indii – bez pieniędzy, najtańszymi środkami transportu. Dzięki temu zobaczyłem nie tylko zabytki, ale i żywe Indie slumsów. W Kalkucie oddałem śpiwór choremu chłopcu, a jego ojciec oddał go, dziękując – oczy pełne wdzięczności.
Przed powrotem dostałem od Matki Teresy listę leków. W Polsce nikt nie chciał pomóc. Po moich wystąpieniach ludzie zaczęli przynosić dary do kościołów – musiałem zorganizować wysyłkę. Dwa lata później powstał Ruch.
Szukając nazwy, zwróciłem się do prof. Krzysztofa Byrskiego z Zakładu Indologii UW. Dał mi książkę Zrozumieć Indie, a w niej słowo maitri – nie jest ono semantycznie tożsame z naszym pojęciem miłości, ale podkreśla przyjaźń i szacunek. Ojciec Marian Żelazek, który pół wieku spędził w Indiach, powiedział, że piękniejszej nazwy nie można było wybrać.”
Opracowano na podstawie dokumentów Ruchu, rozmów telefonicznych i Memoriału z 29 lutego 2012 r. Zobacz także: Oświadczenie Krajowej Rady Ruchów Katolickich z 2 marca 2003 r. (archiwalne).
📹 Adopcja widziana w Afryce – archiwalne materiały przesłane przez Jacka Wójcika wideo .asf.
